- En sık rastlanan kozmetik sorunlardan biri de cilt lekeleridir.
- Cilt lekesi değişik nedenlere bağlı olarak çıkabilmektedir. Son zamanlarda cilt lekesi ve tedavi konusunda önemli gelişmeler olmuştur. Bu yazımızda lekelerin nedenlerini ve uygulanan tedavi yöntemlerini incelemeye çalışacağız.
Cilt Lekelerinin Nedenleri
- Güneş
- Hormonal değişiklikler ve gebelik
- Bazı sistemik hastalıklar
- Genetik yatkınlık
- Enfeksiyon hastalıkları(mantar vb.)
- Yanlış kozmetik kullanımı, ağızdan alınan bazı ilaçlar
LEKE ÇEŞİTLERİ
Melasma (Cloasma)
- Doğum kontrol hapları ve hamilelik sırasında oluşan hormonal değişimler, melanin pigmentin aşırı üretimine neden olabilir,bu artış ile birlikte en çok güneş gören yanak,alın ve çene gibi bölgelerde boyutları büyük, lekeler oluşabilir, oluşan lekeler tekrarlayan hamileliklerle birlikte artış gösterebilir
Yaygın Hiperpigmentasyon
- Böbrek üstü bezi yetmezliği ile oluşan addison hastalığı,hipertiroidizim ve hemokromatoz hastalığında yaygın renk değiliklikleri görülür.
CAafe Au Lait
- Sütlü kahve renkli olan bu lekeler doğuştan ve ya erken çocukluk dönemlerinde gelişir,boyutları 2 cmden 30 cm kadar olabilen bu lekeler bazen tek başlarında olabilirler ve ya norofibromatozis hastalığının belirtisi olabilir.Bu yüzden bu lekeler kontrol altında tutulmalılar.
Foto Alerjik Reaksiyonlar
- Ağızdan alınan bazı ilaçlar ve ya topikal (bölgesel) sürülen bazı kimyasal ilaçlar ve ya bitki yaprakları güneş ile birlikte hiperpigmentasyona yol açabilirler.Bazen hafif kızarıklık e ya alerjik reaksiyon seviyesinde iken bazen daha ağır reaksiyonlar,bölgesel su toplamaları,ve bölgesel lekelerin oluşumuna neden olabilirler.
Kronik Güneş ve Solaryum Banyoları
- Güneş ve solaryuma maruz kalmanın sonucunda cilt kendini korumak amacı ile daha kalınlaşır ve melanin pigment üretimi artar,dolayısıyla leke oluşumunda artış görülür.
Çil ( Efelid )
- En çok yanak,alın ve çene kısmında görülen bu lekeler açık ve ya daha koyu kahve rengi lekeler şeklinde olabilirler. Genelde güneşli mevsimlerde artarken güneş olmayan mevsimlerde azalma gösterirler.
Lentigo
- Erken yaşlarda solar lentigo denilirken ileri yaşlarda oluşanlara senil lentigo denilir,boyutları 2-20 cm olabilirken, renkleri açık kahve renginden siyaha kadar değişen renklerde olabilirler,lentigolar bazen sistemik bir takım hastalıklarla birlikte olabilirler ve ya hastalıkların habercisi olabilirler,örneğin Peutz-jeghers sendromunda lekeler ile birlikte bağırsakta polip ve iç organlarda kanserler görülebilir.
- Lekelerin oluşum ve ilerlemesinde güneş çok önemli bir faktör olduğundan her şeyden önce güneşin UV ışınlarından çok iyi korunmak gerekir,unutulmaması gereken nokta, UV ışınlarının bir tek güneşli mevsimlerde değil,bulutlu ve karlı havalarda var olduğunu ve lekelerin ilerlememesi ve yeni lekelerin oluşmaması için her dönemde güneşten iyi korunmak gerektiğidir. Kış aylarında 15-20 faktör güneş koruyucular kullanmaları yeterli iken yaz aylarında daha yüksek faktör içeren güneş koruyucu kullanmak gerekir,güneş koruyucular etkilerini 3-4 saatte kaybettiğinden ve su ile temasta etkilerini yitirdiklerinden birkaç saatte bir tekrarlamakta yarar vardır.
Medikal Tedavi
- Bölgeye sürülen ilaçlar bazen bölgenin rengini açabilir ve ya soyucu nitelik taşıyabilir,bilinen en önemli renk açıcılar hidrokinon,kojik asit,askorbik asit olup,bazen tek tek bazen kombine şeklinde uygulanabilir,soyucu nitelikteki ilaçlar ise meyve asitleri ve ya retinoik asitlerdir ve daha derin tabakalara kadar nüfuz ederler,soyucular bazen tek başında bazen başka yöntemler ile birlikte kullanılabilirler.
Kimyasal Peeling
- Kimyasal peelingler yüzeysel,orta ve derin peeling olarak 3 gruba ayrılır. Yüzeysel ve derin peelingler doktorlar tarafından uygulanır, lekenin ve cildin özelliğine göre değişik konsantrasyonlarda kullanılabilirler. Bu meyve asit türevi ilaçlar doğru uygulandıklarında kişinin günlük aktivitelerini ve işe gitmesini etkilemezler . Cilt tipi,cilt rengi ve problemin yoğunluğuna göre seans sayısı ve seans araları (ortalama 5-10 seans haftada bir)değişebilir, derin peelingler cildin derin tabakalarına kadar soyma yaptıklarından iyileşme dönemleri ağır geçer . Doğru yapılmadığında yan etki riski fazla olduğundan çok tercih edilmezler.
Dermabrazyon
- Derinin en üst tabakası olan epidermis tabakasının tamamı,dermis tabakasının ise üst kısmının dermabrazyon cihazları kullanılarak kaldırılmasıdır.Bu cihazlar hızla dönen tel fırça yada zımpara kağıdından oluşur ve derinin orta tabakalarına kadar soyulmasını neden olur. İlk iyileşme belirtileri bir hafta içersinde başlarken,birkaç haftaya kadar cildi dış etkenlerden çok iyi korumak gerekir,sadece ameliyathane ve steril şartlarda bu konuda eğitimi olan plastik cerrah ve dermatologlar tarafından uygulanan bu yöntem keloid oluşma riski olan kişilerde kesinlikle uygulanmamalıdır.
Mikrodermabrazyon
- Alüminyum hidroksi kristalları kullanılarak ciltte yüzeysel peeling yapma yöntemidir,bazen tek başına bazen kimyasal peelingler ile birlikte kullanılabilir,ameliyathane şartları gerekmez,ofis şartlarında uygulanabilecek bir yöntemde,problemin yoğunluğuna göre seans sayısı değişir.
Cryotherapy (Kryoterapi)
- Lekenin dondurularak ortadan kaldırılmasıdır,uygulamalar kolay ve pratiktir.uygulamada sıvı azot veya karbondioksit kullanılır,uygulamadan sonra bazen kızarıklık ve ya su toplamalar ve ona takiben koyu renkte kabuklanmalar olabilir,ortalama 2 hafta içersinde kabuklar dökülür ve daha canlı renkte canlı bir deri ortaya çıkar.
Lazer
- Karbondioksit ve Erbium Lazer kullanılabilir. Karbondioksit lazer derin soymaya neden olduklarından,uzun iyileşme dönemleri gösterirler ve kollojen bantlarında yenilenme sağladıklarından aynı anda cilt de gençleşme sağlarlar.iyileşme dönemi zor ve uzun sürelidir. Erbium lazer grubunda ise iyileşme süresi daha kısadır.
IPL Lazer (Yoğunlaştırılmış Atılımlı Işık) Kuantum Lazer
- Ciltte her hangi bir soyulma yapmaksızın ciltteki lekeleri gidermektir. İşlemden sonraki ilk 2 hafta lekenin rengi koyulaşır,hafif bir kabuk tutar.10-15 gün içersinde kabuklar dökülür ve alttan daha temiz ve pürüzsüz bir cilt çıkar. Problemin yoğunluğuna göre ortalama 1-3 seans uygulama yapmak gerekir.Bu lazer çeşidi el üstündeki güneş lekeleri,dekolte ve göğüste yerleşen lekeler,yüzde ve vücuttaki kılcal damar ve varis,keloid giderilebilmektedir.
- Fraksiyonel lazer, tıpkı bir mozaik deseni gibi ciltte, ince sütunlar halinde sorunlu alanları tarar, yıpranmış hücre ve kollajeni elimine eder.
- Fraksiyonel lazerin etkili olduğu sorunlar;
- Yüzdeki sivilce izleri
- Yüzdeki yaşlılık ve gebelik lekeleri,
- Yüzdeki ince ve derin kırışıklıklar
- Göğüs dekoltesindeki leke ve kırışıklıklar,
- Eldeki kırışıklık ve lekeler,
- Yara izlerinin küçültülmesi, azaltılması
SIK SORULAN SORULAR
- Yüzümdeki lekeler için hangi tedavi uygulanacak?
- Uzman hekim tarafından leke değerlendirildikten sonra en uygun tedavi şekli veya şekilleri seçilir.
- Lekelerim kesin geçer mi?
- Lekeler doğuştan olmadıkları takdirde daha kolay geçebilirler,genelde lekelerde başarı oranı lekenin derinliğine göre %70-%100 arasında değişir.
- Lekelerim bir daha tekrarlar mı? Tedavi boyunca sosyal hayatım veya işe gitmem engellenir mi?
- Lekelerin tekrarlanmaması için güneşten çok iyi korunmak gerekir,işe gitmenize etkileyecek her hangi bir durum söz konusu olmaz.
- Hangi mevsimler tedavi için daha uygun?
- Çok güneşli bir mevsim olmamasını dikkat etmek gerekir,sonbahar,kış ve ilk bahar daha uygun mevsimler.
- Piyasadaki leke kremlerini kullanabilir miyim?
- Hayır, dermatologa danışmadan leke kremlerini kullanmak doğru olmaz.
